Trzy pisarki i ona, niekwestionowana królowa skandynawskiego kryminału, w zupełnie nowej dla siebie roli. Jako showrunnerka projektu Writers’ room Camilla Läckberg stała się twarzą internetowego serialu, wydanego w Szwecji w formie e-booków i audiobooków. Teraz seria ta trafia do wydawców zagranicznych.
Nazwa Avdelningen för särskilda utredningar (w skrócie SU) oznacza Wydział Śledztw Szczególnych i odnosi się do prawdziwej jednostki policji, która powstała w 2015 roku. W 2024 roku Camilla Läckberg usiadła w gabinecie ówczesnego szefa SU. Cały wieczór rozmawiali o śledztwach. Co z tego powstało? Koncepcja, która w kolejnych miesiącach rozwinęła się w tak właśnie nazwaną serię kryminalną.
Kolejnym krokiem była tzw. „biblia” — gruba teczka, pełna ram fabularnych, postaci i historii, które miały przeplatać się w tle przez kolejne odcinki. Dopiero potem powstało studio, które nazwano Writers’ Room, urzadzone w stylu telewizyjnym. Przy stole wraz z Läckberg usiadły trzy młode, utalentowane pisarki: Anna Bågstam, Malin Karim i Lisa Bjerre. Po godzinach rozmówe podzieliły się materiałem. Cztery pierwsze części napisała Bågstam, kolejne trzy Karim, ostatnie trzy Bjerre. Läckberg, jak sama mówi, trzymała kompas: Pilnowałam, żeby nie odpłynęły od mojego początkowego pomysłu.
Wydawnictwo Forum wydało dziesięć audiobooków w rytmie serialu. Najpierw 18 maja 2026 roku ukazały się dwie pierwsze części, potem co poniedziałek aż do 13 lipca, kolejne. Zawartość każdego tomu odpowiada 150-stronicowej książce. W serii ukazały się następujące tytuły:
Den tystade polisen (Uciszony policjant)
Visselblåsaren (Sygnalista)
Skyddad identitet (Chroniona tożsamość)
Dödlig avdelning (Zabójczy wydział)
I lagens skugga (W cieniu prawa)
Kod 0089 (Kod 0089)
Den ostraffade (Bezkarny)
Sanningens pris (Cena prawdy)
I döden ensam (Sam w śmierci)
Bakom masken (Za maską)
Główną bohaterką jest Pauline Ek, szefowa wydziału SU. W pierwszym tomie wraca na stanowisko już jako kobieta — wcześniej wszyscy znali ją jako Petera. Autorki konsultowały postać z Caroline Farberger, byłą prezeską ICA Försäkring, jedną z pierwszych szwedzkich top-menedżerek, które publicznie przeszły tranzycję.
— Odpowiadała na wszystkie nasze głupie i mądre pytania — wyznaje Läckberg. — Porównania szły w stronę męskiego świata biznesu. Świat policji – dodaje – jest jeszcze twardszy.
Akcja zaczyna się od strzelaniny w galerii handlowej w dzielnicy Kista. Tropy wiodą przez środowisko skorumpowanych polityków, gangów i tajemnic na szczytch władzy. W tle pojawia się zamordowany doradca polityczny, trup z chronioną tożsamością, debata o przemocy policyjnej, ciało wyłowione z Nybroviken i bomba pod samochodem Pauline. W międzyczasie obserwujemy też co się dzieje gdy lojalność zespołu policyjnego pęka.
Wydawca uważa, że to klasyczny nordic noir, ale z odwróconą optyką. Nie pytamy: „kto zabił w małym miasteczku?”, a raczej „kto patrzy na ręce strażnikom sprawiedliwości w stolicy?”.
Tu gdzie seria staje się najciekawsza, mija się z rzeczywistością. Prawdziwe SU tonie w sprawach dotyczących błędów proceduralnych przy zatrzymaniach. Fikcyjne SU co tydzień rozmontowuje jakiś wielki spisek, sięgający Parlamentu. I tak jest w wielu miejscach, począwszy od statystyk dotyczących skazań, po procedury związane z biurokracją i sporządzaniem raportów. Läckberg nie ukrywa, że to rozrywka, choć zbudowana na tle istniejącej instytucji, której działań Szwedzi na co dzień prawie nie widzą. Prawdziwe SU istnieje właśnie po to, by zaufanie do wymiaru sprawiedliwości nie opierało się na wierze, tylko na procedurach. Seria bierze te procedury i buduje z nich sensacyjną maszynę, budującą napięcie.
W tym sensie Wydział Śledztw Szczególnych to nie tylko nowy produkt wydawnictwa Forum i nowy eksperyment Läckberg z kolektywnym pisaniem. To też zwierciadło postawione instytucji, która od 2015 roku próbuje udowodnić, że w Szwecji da się ścigać tych, którzy sami ścigają innych. Fikcja pokazuje, że zgnilizna sięga szczytów. Statystyka mówi, że najczęściej kończy się na protokole z interwencji.
Między tymi dwoma światami rozciąga się cały urok serii — i cały powód, dla którego prawdziwy wydział w ogóle powstał.
W Polsce historie te ukażą się w druku, nakładem Wydawnictwa Czarna Owca.
Autor: Rafał Chojnacki