Seria Jo Nesbø o Harrym Hole to jedna z najdłuższych i najbardziej spójnych seryjnych opowieści spod znaku nordic noir. Każda książka dotyczy osobnej sprawy, ale osobiste życie głównego bohatera przenika przez wszystkie tomy.
Harry to genialny, ale głęboko zraniony detektyw z wydziału zabójstw policji w Oslo. Wysoki, jasnowłosy, z niebieskimi oczami, nieustannie balansuje na krawędzi samozniszczenia. Cierpi na ciężki alkoholizm, który wielokrotnie niemal go niszczy, zmaga się z poczuciem winy, samotnością i fizycznymi konsekwencjami brutalnych spraw (rany postrzałowe, złamania, utrata palca). Łamie procedury, wchodzi w konflikt z przełożonymi i nie potrafi funkcjonować w stabilnych relacjach, choć właśnie ta obsesyjna, niemal samobójcza determinacja czyni go wyjątkowo skutecznym śledczym.
Najważniejszą osobą w jego życiu jest Rakel Fauke – prawniczka, z którą przez lata łączy go burzliwy, przerywany związek. Rakel jest matką Olega, chłopca z poprzedniego związku, którego Harry stopniowo traktuje jak własnego syna. Relacja z Rakel i Olegiem stanowi emocjonalny rdzeń serii: daje Harry’emu powód, by próbować się zmienić, a jednocześnie jest źródłem kolejnych kryzysów, rozstań, zdrad i strat.
Przez całą serię przewijają się te same problemy Harry’ego: uzależnienie od alkoholu, które wraca w najgorszych momentach; niezdolność do utrzymania bliskich relacji; poczucie, że praca go niszczy, a jednocześnie nie potrafi bez niej żyć; oraz świadomość, że jego metody i temperament zbliżają go do ludzi, których ściga. Te wątki – alkohol, Rakel, Oleg, poczucie winy i cena, jaką płaci za bycie najlepszym – nie są epizodami, lecz stałym tłem każdej kolejnej sprawy.
Aby uważnie śledzić rozwój życia bohatera poza poszczególnymi sprawami, najlepiej czytać w kolejności wydania (zbieżnej z chronologią fabuły).
- Człowiek nietoperz (Flaggermusmannen, 1997). Harry zostaje wysłany do Sydney, by pomóc w śledztwie dotyczącym morderstwa młodej Norweżki. Pierwsze spotkanie z jego alkoholizmem i bezwzględnością.
- Karaluchy (Kakerlakkene, 1998). Ambasador Norwegii znaleziony martwy w domu publicznym w Bangkoku. Harry ma rozwiązać sprawę tak, żeby nie wybuchł skandal.
- Czerwone gardło (Rødstrupe, 2000). Przemycenie rzadkiej broni i trop prowadzący do norweskich neonazistów. Pojawiają się Rakel i Tom Waaler – kluczowe postacie serii.
- Trzeci klucz (Sorgenfri, 2002). Seria napadów na banki i prywatne śledztwo Harry’ego, które może go zniszczyć.
- Pentagram (Marekors, 2003). Seryjny morderca odcina ofiarom palce i zostawia pentagram. Harry jest zawieszony i walczy z własnymi demonami.
- Wybawiciel (Frelseren, 2005). Płatny zabójca z Bałkanów działa w Oslo. Historia o winie, odkupieniu i mrocznych powiązaniach.
- Pierwszy śnieg (Snømannen, 2007). Zimowe morderstwa zamężnych kobiet i bałwany na miejscach zbrodni. Jedna z najsłynniejszych książek serii.
- Pancerne serce (Panserhjerte, 2009). Harry wraca z Hongkongu do sprawy, która ma korzenie w przeszłości. Ciężka, mroczna i osobista.
- Upiory (Gjenferd, 2011). Narkotyki, dawni znajomi i sprawa, która uderza bezpośrednio w życie osobiste Harry’ego.
- Policja (Politi, 2013). Ktoś zabija policjantów w Oslo. Harry musi działać z cienia.
- Pragnienie (Tørst, 2017). Powrót wampira z wcześniejszych spraw i nowa fala morderstw.
- Nóż (Kniv, 2019). Jedna z najcięższych książek serii – osobista tragedia Harry’ego i brutalna sprawa.
- Krwawy księżyc (Blodmåne, 2022). Harry wraca do Oslo w sprawie związanej z dawnymi znajomościami i nowymi ofiarami.
- Cięcie (Nådeskudd, 2026). Harry odszedł z policji, jest trzeźwy i stoi na krawędzi. Oleg zaczyna pracę w wydziale zabójstw, a w Oslo pojawia się morderca inscenizujący zbrodnie na wzór scen z filmów. Harry zostaje wciągnięty z powrotem.
Seria sprzedała się w ponad 60 milionach egzemplarzy na świecie i została przetłumaczona na ponad 50 języków. To jeden z największych sukcesów skandynawskiego kryminału.
Harry był inspirowany Harry’ego Boscha bohatera książek Michaela Connelly’ego. Nesbø sam to potwierdzał w wywiadach.
Nazwisko „Hole” pochodzi od starego norweskiego słowa oznaczającego wzgórze i od historycznego miasteczka w Norwegii. Wymowa norweska to mniej więcej „huu-leh”, nie angielskie „hole”.
Ekranizacje Harry’ego Hole
Pierwszą próbą przeniesienia historii Harry’ego Hole na ekran był film Pierwszy śnieg (Snømannen), który miał premierę w 2017 roku. Reżyserował go Tomas Alfredson, a w roli tytułowego detektywa wystąpił Michael Fassbender. Produkcja opierała się na siódmej powieści z serii i powstała w Hollywood, bez udziału samego Jo Nesbø. Film zebrał bardzo słabe recenzje – krytykowano go przede wszystkim za odejście od ducha książki, zmiany w konstrukcji fabuły oraz nieprzekonujący casting.
Dopiero w 2026 roku pojawiła się druga, znacznie lepiej przyjęta ekranizacja – serial Harry Hole (Jo Nesbø’s Detective Hole), który zadebiutował na Netflixie 26 marca. Tym razem scenariusz napisał sam Jo Nesbø, który pełnił też funkcję showrunnera. Reżyserami byli Øystein Karlsen i Anna Zackrisson. Serial opiera się głównie na piątej powieści serii, Pentegram(Marekors). W roli Harry’ego Hole wystąpił Tobias Santelmann, a u jego boku zagrali m.in. Joel Kinnaman (jako Tom Waaler) i Pia Tjelta (jako Rakel). Muzykę skomponowali Nick Cave i Warren Ellis. Produkcja, realizowana przez Working Title we współpracy z Netflixem, została oceniona wyraźnie lepiej niż film z 2017 roku – przede wszystkim za wierne oddanie atmosfery książek i autentyczny, skandynawski charakter.
Autor: Rafał Chojnacki