![\"salander\"](\"http:\/\/deckare.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/salander.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Na pocz\u0105tek chcia\u0142abym zacytowa\u0107 fragment e-maila, wys\u0142anego przez Stiega Larssona do jego szwedzkich wydawc\u00f3w:\u00a0Stara\u0142em si\u0119 i\u015b\u0107 pod pr\u0105d, w por\u00f3wnaniu ze zwyk\u0142ymi powie\u015bciami kryminalnymi. Chcia\u0142em stworzy\u0107 bohater\u00f3w, kt\u00f3rzy r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 znacznie od zwyk\u0142ych postaci z krymina\u0142\u00f3w. Moim punktem wyj\u015bcia sta\u0142a si\u0119 w\u0142a\u015bnie Pippi, kt\u00f3ra by\u0142aby ju\u017c doros\u0142a. Nazwano by j\u0105 socjopatk\u0105, bo patrzy na spo\u0142ecze\u0144stwo w inny spos\u00f3b, nie pr\u00f3buje przystosowa\u0107 si\u0119 do norm spo\u0142ecznych? Przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 wi\u0119c w Lisbeth Salander, kt\u00f3ra ma te\u017c sporo cech m\u0119skich.<\/i>
\n
\nWielu zagranicznych krytyk\u00f3w, opracowa\u0142o rozmaite – mniej lub bardziej przekonuj\u0105ce – interpretacje powi\u0105za\u0144, mi\u0119dzy postaci\u0105 Lisbeth Salander, a innymi bohaterami literackimi. Jednak w tym tek\u015bcie skupi\u0119 si\u0119 na por\u00f3wnaniu z Pippi, cz\u0119\u015bciowo ze wzgl\u0119du na intencje samego Stiega Larssona, cz\u0119\u015bciowo za\u015b dlatego, \u017ce por\u00f3wnanie to jest ciekawe i do\u015b\u0107 oczywiste dla znawc\u00f3w trzech klasycznych ksi\u0105\u017cek Astrid Lindgren, o Pippi.<\/p>\n
Mikael Blomkvist jest niezadowolony, gdy por\u00f3wnuje si\u0119 go z [Kalle Blomkvistem] bohaterem ksi\u0105\u017cek dla dzieci.\u00a0Nie cierpi tego przydomka, co chyba jest do\u015b\u0107 zrozumia\u0142e. Gdyby kto\u015b nazwa\u0142 mnie w mediach Pippi Langstrump, ryzykowa\u0142by spuchni\u0119t\u0105 warg\u0119<\/i>\u00a0– m\u00f3wi Salander. [1]
\nLisbeth Salander to dwudziestopi\u0119ciolatka, o nieco anorektycznym wygl\u0105dzie. Ma czarne jak w\u0119giel w\u0142osy i kilka tatua\u017cy, \u0142atwo mo\u017cna wzi\u0105\u0107 j\u0105 za nastolatk\u0119. By\u0107 mo\u017ce nie nosi za du\u017cych but\u00f3w, jak Pippi, ani czerwonych warkoczy, odstaj\u0105cych pod k\u0105tem prostym, ale z pewno\u015bci\u0105 rzuca si\u0119 w oczy. Mimo, \u017ce jest samotnym wilkiem, Salander uda\u0142o si\u0119 jednak uzyska\u0107 posad\u0119 wysoko wykwalifikowanego i b\u0142yskotliwego researchera w Milton Security.<\/p>\n
Przyjrzyjmy si\u0119 sytuacji rodzinnej obu bohaterek. Czytelnicy Pippi pocz\u0105tkowo my\u015bl\u0105, \u017ce dziewczynka jest sierot\u0105, dopiero p\u00f3\u017aniej okazuje si\u0119, \u017ce ma ojca, kt\u00f3ry jest jednocze\u015bnie kapitanem i kr\u00f3lem murzyn\u00f3w na jednej z wysp na Po\u0142udniowym Pacyfiku. Na co dzie\u0144 Pippi mieszka wi\u0119c sam w du\u017cej willi, z panem Nilsonem (jej ma\u0142\u0105 ma\u0142pk\u0105) i z koniem. O ojcu Lisbeth Salander w\u0142a\u015bciwie nie dowiadujemy si\u0119 niczego z pierwszego tomu. Jej matka mieszka w domu opieki, wi\u0119c praktycznie rzecz bior\u0105c jest ona r\u00f3wnie\u017c sama na \u015bwiecie.<\/p>\n
Innym wa\u017cnym punktem jest ich stosunek do w\u0142adzy. Pippi nie przejmuje si\u0119 dobrymi intencjami doros\u0142ych – \u015bpi i je kiedy jej pasuje. Musimy te\u017c pami\u0119ta\u0107 o wysi\u0142ku, w\u0142o\u017conym przez nauczycieli w jej kr\u00f3tk\u0105 karier\u0119 szkoln\u0105. Jest te\u017c oczywi\u015bcie natr\u0119tna s\u0105siadka, kt\u00f3ra wzywa policj\u0119, by ta umie\u015bci\u0142a Pippi w domu dziecka. Dziewczynka u\u017cywa jednak swojej niesamowitej si\u0142y i wprowadza ich delikatnie, ale stanowczo, za drzwi.<\/p>\n
Lisbeth ma nie tylko jej wygl\u0105d, ale r\u00f3wnie\u017c wykazuje pewne cechy autystyczne. Nigdy nie rozwin\u0119\u0142a si\u0119 socjalnie, tak bardzo, jak absolwenci szk\u00f3\u0142 publicznych, mimo niesamowitych zdolno\u015bci natury intelektualnej, kt\u00f3re przejawia\u0142a w niekt\u00f3rych dziedzinach. Nauczyciele po prostu nie mogli do niej dotrze\u0107, i nigdy nie wspomnia\u0142a im, \u017ce by\u0142a prze\u015bladowana przez wi\u0119kszych o siebie i silniejszych koleg\u00f3w z klasy. W por\u00f3wnaniu z Pippi, Lisbeth – jako posta\u0107 literacka – jest o wiele bardziej realistyczna, wypowiada wi\u0119c wojn\u0119 „systemowi”. Pracownicy spo\u0142eczni wystawiaj\u0105 jej opini\u0119 osoby chorej psychicznie, przez co skazuj\u0105 j\u0105 na \u0142ask\u0119 i nie\u0142ask\u0119 opiekuna-sadysty.<\/p>\n
W dokumentacji lekarskiej okre\u015blono j\u0105 nast\u0119puj\u0105cymi sformu\u0142owaniami:\u00a0introwertyczna, zahamowania spo\u0142eczne, brak empatii, zapatrzona we w\u0142asne ego, psychopatyczne i antyspo\u0142eczne zachowanie, problemy ze wsp\u00f3\u0142prac\u0105, niemo\u017cno\u015b\u0107 przyswojenia sobie wiedzy szkolnej<\/i>„[2].
\nWi\u0119kszo\u015b\u0107 z tych przymiotnik\u00f3w pasowa\u0142oby r\u00f3wnie\u017c do opisu Pippi. Podobie\u0144stwa potwierdza r\u00f3wnie\u017c fakt, \u017ce pod fasad\u0105 chaosu i ba\u0142aganu obie te postaci potrafi\u0105 dba\u0107 o siebie, a nawet stworzy\u0107 silne relacje przyjacielskie z otaczaj\u0105cymi ich lud\u017ami.<\/p>\n
Lisbeth Salander nie jest jednowymiarow\u0105 bohaterk\u0105, w\u0142a\u015bciwie przez ca\u0142y czas szuka ona swojej w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci, pr\u00f3buje si\u0119 w niej odnale\u017a\u0107 jako doros\u0142a kobieta. Dzi\u0119ki pracy w agencji ochrony i jej zwi\u0105zkowi z Mikaelem Blomkvistem, stale si\u0119 rozwija i to w r\u00f3\u017cnych kierunkach. Zasadniczo, jest osob\u0105 niezwykle podejrzliw\u0105, je\u017celi chodzi o motywacje kieruj\u0105ce innymi lud\u017ami, nie ufa nikomu. Jednak gdy raz ust\u0105pi, otworzy drzwi i wpu\u015bci kogo\u015b do swojego \u015bwiata, okazuje si\u0119 by\u0107 osob\u0105 niezwykle pomocn\u0105 i uczciw\u0105. Kiedy przyjaciel jest w potrzebie, Salander wsiada na motocykl i bezzw\u0142ocznie podejmuje dzia\u0142ania – niekiedy za pomoc\u0105 swoich niemal nadprzyrodzonych – czy te\u017c mo\u017ce po prostu wynikaj\u0105cych z autyzmu – umiej\u0119tno\u015bci hakerskich.<\/p>\n
Pippi Langstrumpf jest w tej historii postaci\u0105 niezb\u0119dn\u0105, poniewa\u017c Mikael Blomkvist jest zachowawczy, niemal jak gentleman z czas\u00f3w bur\u017cuazji, kt\u00f3ry nie pasuje do postaci twardziela z czarnego krymina\u0142u, najpierw strzelaj\u0105cego, a potem zadaj\u0105cego pytania. Lisbeth Salander bez opor\u00f3w \u0142amie zasady (i szeregu szwedzkich przepis\u00f3w prawnych), je\u015bli w gr\u0119 wchodzi zemsta za przest\u0119pstwa dokonane wobec kobiet. Nie ma w zwyczaju, by czeka\u0107 spokojnie na policj\u0119. Ponadto jest ona r\u00f3wnie\u017c niezb\u0119dna, poniewa\u017c Larsson potrzebowa\u0142 w swoich powie\u015bciach r\u00f3wno\u015bci p\u0142ci. W jego \u015bwiecie, gdy kawaleria stawia si\u0119 wreszcie na wezwanie, przybywa pod postaci\u0105 super-silnej dziewczyny, kt\u00f3ra jedzie na swoim niesamowitym koniu.
\nNic dziwnego, \u017ce niekt\u00f3rzy recenzenci nazwali trylogi\u0119 „Millenium” projektem feministycznym.<\/p>\n
Przypisy:
\n[1] Stieg Larsson, M\u0119\u017cczy\u017ani, kt\u00f3rzy nienawidz\u0105 kobiet, t\u0142um. Beata Walczak-Larsson, Wydawnictwo W.A.B, 2009, s. 85.
\n[2] Ibidem, s. 180.<\/p>\n
Autor: Dorte Jakobsen
\nT\u0142umaczy\u0142: Rafa\u0142 Chojnacki<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Na pocz\u0105tek chcia\u0142abym zacytowa\u0107 fragment e-maila, wys\u0142anego przez Stiega Larssona do jego szwedzkich wydawc\u00f3w:\u00a0Stara\u0142em si\u0119 i\u015b\u0107 pod pr\u0105d, w por\u00f3wnaniu ze zwyk\u0142ymi powie\u015bciami kryminalnymi. Chcia\u0142em stworzy\u0107 bohater\u00f3w, kt\u00f3rzy r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 znacznie od zwyk\u0142ych postaci z krymina\u0142\u00f3w. Moim punktem wyj\u015bcia sta\u0142a si\u0119 w\u0142a\u015bnie Pippi, kt\u00f3ra by\u0142aby ju\u017c doros\u0142a. Nazwano by j\u0105 socjopatk\u0105, bo patrzy na spo\u0142ecze\u0144stwo … Czytaj dalej Dorte Jakobsen: Lisbeth Salander alias Pippi Langstrumpf<\/span>